Yaptırım ve PEP Taraması Nedir? | Datactive Sanctions & PEP

Yaptırım taraması, kişi ve kuruluşları uygulanabilir yaptırım listeleri ve malvarlığı dondurma kararlarıyla karşılaştırır. PEP taraması, kamusal nüfuz sahibi kişileri ve ilgili kapsamda yakın çevrelerini belirleyerek risk temelli incelemeyi destekler. Kurumsal ilişki analizi ise kişi ve şirketler arasındaki ortaklık, yönetim ve diğer kayıtlı bağlantıları gösterir. İlk iki kontrol listelerdeki statüleri araştırır; ilişki analizi bu kişi ve şirketlerin birbirine nasıl bağlandığını açıklar.

Yaptırım Taraması, PEP Taraması ve İlişki Analizi Arasındaki Fark

Kontrol	Yanıtladığı soru	İncelediği veri	Sağladığı çıktı
Yaptırım taraması	Kişi veya kuruluş, uygulanabilir bir yaptırım listesinde ya da malvarlığı dondurma kararında yer alıyor mu?	Ulusal ve uluslararası yaptırım kaynakları ile resmî kararlar	İncelenmesi gereken olası eşleşme, kaynak ve kayıt bilgisi
PEP taraması	Kişi kamusal nüfuz sahibi mi; uygulanabilir kurallar kapsamında ilgili bir yakınlık veya iş bağlantısı var mı?	PEP kaynakları ve kimlik/rol bilgileri	Risk temelli müşteri incelemesini destekleyen statü ve eşleşme bilgisi
Kurumsal ilişki analizi	Kişiler ve şirketler hangi ortaklık, yönetim veya kayıt bağlantılarıyla birbirine bağlı?	Ticaret sicili ve diğer kurumsal kayıtlar	İlişki ağı, bağlantı yolu ve kayıt geçmişi

Yaptırım Taraması Nedir?

Yaptırım taraması, bir kişi veya kuruluşun adını kurumun faaliyetleri ve yükümlülükleri açısından dikkate alınması gereken yaptırım kayıtlarıyla karşılaştırma sürecidir. Kaynaklar, geçerli hukuk ve iş ilişkisine göre değişebilir. Örnek kaynaklar arasında MASAK, ABD Hazine Bakanlığı OFAC, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği listeleri bulunur.

Malvarlığının dondurulmasına ilişkin resmî kararlar da izlenmesi gereken kaynaklar arasındadır. MASAK'ın uyum programı düzenlemesi, kapsamdaki finansal kuruluşların 6415 ve 7262 sayılı kanunlar kapsamında alınan malvarlığını dondurma kararlarının ihlali, uygulanmaması veya bu kararlardan kaçınılması risklerine yönelik gelişmiş kontroller kurmasını öngörür. Bu nedenle kurumlar, kendi yükümlülüklerine uygulanabilir resmî kararları ve kaynakları süreçlerine dahil etmelidir. MASAK'ın Uyum Programı Yönetmeliği ve 7262 sayılı Kanun bu çerçevede incelenebilir.

PEP Taraması Nedir?

PEP, İngilizce “politically exposed person” ifadesinin kısaltmasıdır; önemli bir kamusal görev üstlenmiş veya üstlenmekte olan kişileri anlatır. FATF, PEP’lere yönelik ilave tedbirlerin önleyici nitelikte olduğunu ve PEP statüsünün kişinin suç işlediği anlamına gelmediğini açıkça belirtir. FATF yaklaşımında, uygulanabilir kapsamda PEP’lerin aile üyeleri ve yakın iş ilişkileri de dikkate alınır. Ülke mevzuatı ve kurumun risk politikası, bu kapsamın nasıl uygulanacağını belirler. Ayrıntılar için: FATF’in PEP Rehberi.

Bu nedenle “PEP eşleşmesi” ile “yaptırım eşleşmesi” aynı sonuç değildir. PEP bilgisi müşteri tanıma ve risk değerlendirmesini derinleştirmeye yardımcı olur; kişinin suç işlediğine veya işlem yapmasının yasak olduğuna tek başına kanıt oluşturmaz.

Kurumsal İlişki Analizi Neyi Gösterir?

Kurumsal ilişki analizi, kişi ve kuruluşları tek tek kayıtlar olarak değil, aralarındaki bağlantılarla birlikte inceler. Ortaklık, yönetim, temsil ve şirket geçmişi gibi kayıtlar kullanılarak bağlantıların türü, kaynağı ve zaman içindeki değişimi görünür hale getirilir.

Türkiye’de Ticaret Sicili Gazetesi; kuruluş, ortaklık, sermaye, yönetim ve adres değişikliği gibi şirket olaylarına ilişkin önemli bir kaynaktır. Bu kayıtların yapılandırılması, kişi ve şirketlerin geçmiş bağlantılarını araştırmayı kolaylaştırır. FATF’in gerçek faydalanıcılık rehberi, karmaşık şirket yapılarının arkasındaki gerçek faydalanıcıların belirlenebilmesi için yeterli, doğru ve güncel bilginin önemini vurgular.

İlişki analizi şu soruların araştırılmasını destekleyebilir:

Bir şirketin ortakları ve yöneticileri kimlerdir?
Bir kişi hangi şirketlerde ortaklık veya yönetim rolü üstlenmiştir?
Ortaklık zincirinde gerçek faydalanıcıya hangi kayıtlar üzerinden ulaşılabilir?
Bir şirketin yapısı zaman içinde nasıl değişmiştir?
Aynı kişi veya şirket başka hangi kurumsal kayıtlarla ilişkilidir?

İlişki Analizi Taramanın Kör Noktasını Nasıl Tamamlar?

Bir şirket kendi adıyla yaptırım listesinde bulunmayabilir. Buna rağmen şirketin ortaklık yapısı, yönetimi veya diğer kurumsal bağlantıları daha yakından incelenmesi gereken kişi ve kuruluşlara işaret edebilir. Tarama ile ilişki analizi burada farklı görev üstlenir:

Müşteri ve ilgili tarafları belirleyin. Kurumun mevzuatına ve risk politikasına göre müşteri, gerçek faydalanıcı, temsilci veya diğer ilgili taraflara ait kimlik bilgilerini toplayın.
Uygulanabilir kaynaklarda tarama yapın. Olası yaptırım ve PEP eşleşmelerinin kaynak, tarih ve ayırt edici bilgilerle doğrulanmasını sağlayın.
Şirket bağlantılarını inceleyin. Ortaklık ve yönetim yapısını, dayandığı kayıtlarla birlikte değerlendirin.
Yeni bulunan kayıtları gerektiğinde tarayın. İlişki analizinde belirlenen kişi ve kuruluşlar, geçerli yükümlülük ve kurum politikasına göre ilgili kaynaklarda ayrıca kontrol edilmelidir.
Kararı gerekçesiyle kaydedin. Eşleşme veya bağlantı tek başına otomatik karar yerine geçmemeli; inceleme sonucu, kullanılan kaynak ve alınan aksiyon izlenebilir olmalıdır.

Datactive Sanctions & PEP Screening ve DataSentinel

Datateam'in Datactive Sanctions & PEP Screening ürünü, şirketin yayımladığı ürün bilgilerine göre MASAK, OFAC, BM, AB ve diğer kaynakları içeren 100'den fazla ülkenin yaptırım listelerinde tarama; Resmî Gazete’deki malvarlığını dondurma kararları için anlık bildirim; Türkiye PEP listesi ve ilişkili çevrelerin taranması; gerçeğe yakın zamanlı veri akışı; delta ve toplu tarama; gelişmiş arama ve filtreleme ile sınırsız sorgulama özellikleri sunar. Datactive Sanctions & PEP Screening ürün sayfasını inceleyin.

DataSentinel ise Türkiye genelinde yayımlanan Ticaret Sicili Gazetesi verilerini işleyerek kişi ve şirketler arasındaki kurumsal bağlantıların, ortaklık yapılarının ve şirket geçmişinin incelenmesini destekler. Böylece uyum, risk ve inceleme ekipleri bağlantılı kayıtları daha bütüncül değerlendirebilir. DataSentinel ürün sayfasını inceleyin.

Sık Sorulan Sorular

Yaptırım taraması ile PEP taraması aynı şey midir?

Hayır. Yaptırım taraması, kişi veya kuruluşun uygulanabilir yaptırım kayıtlarında bulunup bulunmadığını araştırır. PEP taraması ise kamusal nüfuz sahibi kişileri ve ilgili kapsamda yakın çevrelerini belirleyerek risk temelli incelemeyi destekler.

PEP olmak suç veya yaptırım altında olmak anlamına gelir mi?

Hayır. FATF, PEP’lere yönelik ilave tedbirlerin önleyici olduğunu ve PEP statüsünün suçluluk anlamına gelmediğini belirtir. Nihai değerlendirme, güncel ve doğrulanmış bilgiyle yapılmalıdır.

İlişki analizi yaptırım taramasının yerini alır mı?

Hayır. İlişki analizi kişi ve şirket bağlantılarını gösterir; yaptırım taraması ise bu kayıtları uygulanabilir listeler ve resmî kararlarla karşılaştırır. Birinin çıktısı diğerinin yerine geçmez.

Gerçek faydalanıcı tespiti için yalnızca yaptırım taraması yeterli midir?

Hayır. Tarama, belirli bir kişi veya şirket hakkındaki listelerdeki kayıtları araştırır. Gerçek faydalanıcılığı belirlemek için şirketin sahiplik ve kontrol yapısının, güncel ve doğrulanabilir kayıtlar üzerinden incelenmesi gerekir.

Türkiye'de bu iki ihtiyacı hangi Datateam ürünleri karşılar?

Datactive Sanctions & PEP Screening yaptırım ve PEP taramasını destekler. DataSentinel ise Ticaret Sicili Gazetesi verileri üzerinden kişi ve şirketler arasındaki kurumsal ilişkileri görünür kılar. İki ürünün aynı iş akışında nasıl kullanılacağı, kurumun süreçlerine ve entegrasyon kapsamına göre planlanır.

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kurumunuz için geçerli yükümlülükler ve yaptırım kararları, güncel mevzuat ve yetkili hukuk/uyum ekiplerince değerlendirilmelidir.