Malvarlığı Dondurma Kararı Nedir? Yükümlüler İçin Kapsamlı Rehber

Bir malvarlığı dondurma kararı Resmî Gazete'de yayımlandığı anda, bankadan kuyumcuya kadar tüm yükümlüler için saat işlemeye başlar. Listedeki kişi ya da kuruluşa ait varlıklar gecikmeksizin dondurulmalı, durum MASAK'a bildirilmelidir.

Bu rehberde dondurma kararının ne olduğunu, hangi kanunlara dayandığını, kararların hangi yollarla alındığını ve yükümlülerin adım adım ne yapması gerektiğini anlatıyoruz. Ayrıca çoğu tarama yaklaşımının gözden kaçırdığı bir riske odaklanıyoruz: listedeki bir isimle doğrudan değil, ortaklık ve yöneticilik bağları üzerinden dolaylı olarak ilişkili müşteriler.

Malvarlığı Dondurma Nedir, Ne Değildir?

Malvarlığı dondurma, bir kişi ya da kuruluşun malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin kaldırılmasıdır. Varlık satılamaz, devredilemez, çekilemez, rehin verilemez ve başka bir işlemde kullanılamaz.

Dondurma bir el koyma ya da müsadere değildir. Mülkiyet devlete geçmez, sahibinde kalır; yalnızca kullanımı durdurulur. Tedbir bir soruşturmanın sonucuna bağlı değildir; karar kaldırılana kadar sürer.

Kapsam geniştir: banka mevduatı, menkul kıymetler, kripto varlıklar, gayrimenkul, araçlar, şirket payları ve alınacak ödemeler dahil tüm ekonomik değerler bu tanıma girer. Kararlar aynı şekilde kaldırılabilir; örneğin 14 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de bir yandan 6 kişi ve 3 kuruluşun varlıkları dondurulurken, aynı gün bir kişi hakkındaki dondurma kararı kaldırıldı (Ekotürk). Bu nedenle listeler yalnızca eklemelerle değil, çıkarmalarla da takip edilmelidir.

Kararlar Nasıl Alınır?

Dondurma kararları üç farklı yoldan gelir, ancak hepsi Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve yükümlüler için aynı sonucu doğurur.

BMGK kararları terör listeleri için 6415, kitle imha silahları listeleri için 7262 kapsamında Cumhurbaşkanı kararıyla uygulanır. Yabancı devlet talepleri Malvarlığının Dondurulmasını Değerlendirme Komisyonu'nda incelenir ve yine Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girer. Yurt içi (“iç dondurma”) kararları ise Komisyon önerisi üzerine Hazine ve Maliye Bakanı ile İçişleri Bakanı'nın ortak kararıyla alınır ve 48 saat içinde Ankara Ağır Ceza Mahkemesi'nin onayına sunulur. Örneğin 14 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/1 sayılı karar bu yolla alındı (Lexpera).

Güncel bir gelişme: Mart 2026'da kamuoyuna yansıyan bir kanun değişikliği önerisi, BMGK kararlarının 24 saat içinde uygulanabilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığı'na geçici dondurma yetkisi verilmesini öngörüyor; MASAK'a göre nihai karar her durumda Cumhurbaşkanı'nda kalacak (MASAK açıklaması). Düzenlemenin yasalaşıp yasalaşmadığını takip edin.

Yükümlüler Ne Yapmalı?

Karar Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları, aracı kurumlar, sigorta şirketleri, kuyumcular ve emlakçılar dahil tüm yükümlüler için derhal uygulanır. FATF'ın 6 ve 7 numaralı tavsiyeleri, BMGK dondurma kararlarının 24 saat içinde uygulanmasını bekler (MASAK açıklaması).

• Yayımı yakalayın. Resmî Gazete'yi (mükerrer sayılar dahil) her gün izleyin; hem yeni kararları hem kaldırma kararlarını alın.
• Tüm portföyü tarayın. Yeni listeyi yalnızca yeni müşterilere değil, mevcut tüm müşterilere, gerçek faydalanıcılara, yetkililere ve işlem karşı taraflarına karşı çalıştırın.
• Eşleşmeyi doğrulayın. Doğum tarihi, uyruk, kimlik ve sicil numarası gibi ayırt edici bilgilerle gerçek ve yanlış pozitifi ayırın; kararın gerekçesini kayıt altına alın.
• Gecikmeksizin dondurun. Doğrulanan eşleşmede hesapları, emanetleri ve bekleyen işlemleri durdurun; müşteriye karşı tipping-off riskine dikkat edin.
• MASAK'a bildirin. Dondurulan varlıkları MASAK'ın belirlediği usulle bildirin.
• Kaldırmaları uygulayın. Listeden çıkarılan kişilerin dondurmasını kaldırın; gereksiz dondurma da müşteri ve hukuki risk doğurur.

Dondurma bildirimi ŞİB değildir. Dondurulan varlıkların bildirimi 6415 ve 7262 kapsamında ayrı bir yükümlülüktür. Şüpheli işlem bildirimi ise 5549 sayılı Kanun kapsamında, şüpheyi gerektiren durumlarda ayrıca değerlendirilir. Bir eşleşme her ikisini birden gerektirebilir; süreçleri birbirinin yerine kullanmayın. Bildirim usulü için MASAK'ın güncel rehberine bakın.

İsim Taraması Neden Yetmez: Dolaylı İlişkiler

Dondurma kararı yalnızca listedeki ismin kendisine ait hesapları kapsamaz. 6415 kapsamındaki tanımlar, listedeki kişi ya da kuruluşun doğrudan veya dolaylı olarak sahip olduğu ya da kontrol ettiği varlıkları da hedefler. Pratikte risk çoğu zaman müşterinin kendisinde değil, arkasındaki ilişkilerdedir.

Klasik isim taramasının göremediği üç tipik senaryo:

• Ortaklık bağı: Listedeki kişi, müşteriniz olan bir limited şirketin ortaklık paylarını elinde tutuyor; şirketin unvanı hiçbir listede geçmiyor.
• Yöneticilik bağı: Listedeki kişi, müşteri şirketin müdürü ya da yetkili temsilcisi olarak sicile kayıtlı.
• Zincirleme yapı: Listedeki kuruluş, bir başka şirket üzerinden müşterinizin dolaylı ortağı; ilişki iki ya da üç halka sonra ortaya çıkıyor.

Bu bağlar Türkiye'de büyük ölçüde Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilanlarında (kuruluş, pay devri, müdür ataması, adres ve sermaye değişiklikleri) kayıt altındadır. Ancak bu veriyi manuel olarak takip edip yeni bir dondurma listesiyle çapraz kontrol etmek, liste yayımlandığı gün yapılması gereken bir iş için gerçekçi değildir.

Etkin Bir Tarama Süreci Nasıl Kurulur?

Etkin tarama dört bileşene dayanır: güncel liste, doğru eşleştirme, yönetilebilir alarm hacmi ve denetlenebilir kayıt.

Her kurumun kapsayacağı uluslararası listeler, faaliyet alanına ve karşı taraf profiline göre risk temelli olarak belirlenmelidir.

Datactive ve DataSentinel ile Dondurma Kararlarını Yakalayın

Datateam'in iki ürünü birlikte, hem doğrudan hem dolaylı eşleşmeleri liste yayımlandığı gün görünür kılar.

Datactive Sanctions & PEP Screening müşteri ve işlem taraflarını yaptırım, PEP ve olumsuz medya kaynaklarına karşı tarar:

• Resmî Gazete'de yayımlanan 6415 ve 7262 kapsamındaki dondurma ve kaldırma kararlarını, uluslararası listelerle birlikte tek bir veri setinde toplar.
• Liste güncellendiğinde tüm portföyü otomatik olarak yeniden tarar; müşteri kabulünde anlık tarama yapar.
• Türkçe isim yapılarına ve transliterasyona uygun eşleştirmeyle yanlış pozitifleri azaltır.
• Her alarm ve kararı zaman damgalı olarak kaydeder; denetimde ne zaman, neyin, neden yapıldığını gösterir.

DataSentinel Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi verisi üzerine kurulu kurumsal ilişki ve risk analizi platformudur:

• Listedeki bir kişinin ortak, müdür ya da yetkili olduğu şirketleri ortaya çıkarır.
• Şirketler arası ortaklık zincirlerini izleyerek dolaylı ilişkileri görünür kılar.
• Pay devri ve yönetici değişikliği gibi sicil hareketlerini takip ederek müşteri ilişkisi süresince risk değişimini gösterir.

Birlikte kullanıldığında soru “Bu isim listede mi?” olmaktan çıkar, “Bu müşterinin arkasında listedeki biri var mı?” sorusuna dönüşür. Datactive Sanctions & PEP Screening ve DataSentinel ürün sayfalarını inceleyin ya da Datateam’den demo talep edin.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kurumunuz için geçerli yükümlülükler ve dondurma kararları, güncel mevzuat ve yetkili hukuk/uyum ekiplerince değerlendirilmelidir.